Badem Yetiştiriciliğinde Zararlılar ve Kimsayal Mücadele

Tarımsal ilaçlar, mutlaka üzerindeki talimatlara göre ve çevreye zarar vermeyecek şekilde kullanılmalıdır. Badem yetiştiriciliğinde önce kültürel önlemler alınmalıdır. Kültürel önlemlerin yetmediği yerde kimyasal mücadeleye başlanmalıdır.

ZARARLILAR

İç kurdu: Bademin kendine özgü zararlısı diğer meyve türlerine göre daha azdır. Görülen en önemli zararlısı badem iç kurdu (Eurtoma emygdali End.) olup bu zararlı ile mücadele mümkündür. Badem iç kurdu ergini yumurtasını meyve üzerine bırakır. Larvalar meyve üzerinde zararlanmalara yol açarak meyvenin dökülmesine neden olur. Larvadan etkilenen meyve diğer meyvelere göre farklı renkte (sarımsı) olup kolayca ayırt edilebilir. Larva, meyve ile beslenerek iç kısımlara doğru ilerler ve beslenme sonucunda tamamını yiyip meyvenin içini boşaltır, geriye sadece meyve kabuğu kalır. Zararlının varlığı, meyvenin üzerinde açtığı yaklaşık 2 mm’lik delikten anlaşılabilir. Larvalar, beyaz renkli ve ayaksızdır. Badem iç kurdu, kış ayını badem içerisinde ve olgun larva döneminde geçirir. İlkbaharda ergin larvalar meyveyi terk eder. Kış döneminde ağaç üzerinde kalan ve yere dökülen kurtlu meyveler toplanarak yakılmalıdır. Buna ilave olarak kimyasal mücadele de yapılabilir. Tuzaklar kurularak ilk ergin dişi tespiti yapıldığında ilk ilaçlama da yapılmalıdır.

Badem bahçelerinde zararlılarla mücadele için yeni teknikler vardır. Yukarıdaki şekilde badem iç kurdunun çıkış tarihini saptamak için denenen farklı renklerdeki yapışkan tuzaklar görülmektedir. Bu yöntemlerle zararlılara karşı daha az ilaç kullanarak daha etkin bir savaşım yapılmaktadır.

Yaprak bitleri: Bitki özsuyunu emerek beslenirler. Genç sürgünler ve yapraklar büyük zarar görürler. Bitki özsuyunu emerken kendi salgılarını gönderirler. Bu salgıların etkisiyle yapraklar kıvrılır ve değişik renk alır. Emme esnasında bırakılan artıklar, şekerli ve balımsı yapıdadır. Şekerli madde üzerinde fumajin mantarının çoğalması sonucunda yaprak yüzeyi siyahımsı bir hâl alır. Bu hâl, yaprak faaliyetini engeller. Fumajin, başka hastalıkların yayılmasına da neden olur. Kültürel işlem olarak yabancı otlar imha edilmelidir. Kimyasal mücadelede ise yaprak bitlerine karşı genel olarak çiçekten önce ve yazın ilaçlama olanakları bulunmaktadır. Önceki yıl yüksek düzeyde bir yaprak biti zararı söz konusu olmuşsa kışın, dallar üzerinde yumurta kontrolü da yaparak ilaçlama uygulanabilir. Ancak yalnız yaprak bitlerini hedef alan bir kış ilaçlaması yapılmamalıdır. Uğur böcekleri bademdeki yaprak bitlerinin doğal düşmanıdır. Badem bahçelerinde ilaçlama yaparken uğur böceklerine zarar vermeyecek bir ilaçlama programı uygulamaya dikkat etmek gerekir. Bu böcekler bazı yıllar yaprak bitlerinin büyük bir bölümünü kimyasal ilaç kullanmaya gerek kalmayacak şekilde yok edebilir.

Çiçek zınnı: Çiçek zınnı olarak adlandırılan bu zararlı bazı yıllar badem çiçeklerinin dişi organlarını yiyerek meyve tutumunun önemli oranda azalmasına yol açar. Çiçek zınnı ile mücadele için ağaçlar çiçek açtığı zaman bahçeye içi su dolu kaplar konur. Zararlı bu kaplara düşerek suda boğulur.

Kırmızı örümcek: Kırmızı örümcek, bitki özsuyunu emerek zarar verir. Yapraklarda önce beyaz, sonra kahverengi lekeler meydana gelir. Daha sonra bu lekeler birleşerek yıprağın kuruyup dökülmesine neden olur. 

Avrupa kırmızı örümceği, çiçeklerin çanak yapraklarını ve buket dallardaki taze yaprakçıkları emerek beslendiği için yapraklarda yanmış gibi bir görüntü oluşur. Kimyasal mücadeleye karar verebilmek ve ilaçlama zamanını doğru bir şekilde belirleyebilmek için bahçedeki kırmızı örümcek yoğunluğu ve doğal düşman popülasyonunun saptanması gerekir.

Kahverengi çiçek yanıklığı:

Bu hastalık, badem çeşitleri arasında özellikle Nonpareil, Price, Carmel ve Thompson çeşitlerinde görülebilmektedir. Hastalık etmeni fungus olup belirtisi çiçek açımından sonradır. Stamen ve pistilde yanıklar ve dökülmeler görülebilir. Bu hastalıkla mücadele için çiçek açımından sonra 2 kez fungusid uygulaması (benomyl) gerekmektedir.

 Bakteriyel kanser ve zamklanma:

Meyve yetiştiriciliği yapılan birçok ülkede, sert çekirdekli meyve ağaçlarının en önemli hastalıklarından biridir.Bu bakteriler enfekteli göz, yaprak ve aktif kanserlerde; bunlara ilave olarak enfekteli veya sağlıklı ağaçların dal ve gözlerinde epifit olarak kışlar. Ayrıca yabancı otlar ve konukçu olmayan bitkilerde de epifit olarak kışı geçirdiği belirlenmiştir.

Bakteriler, dallara enfekteli göz diplerinden, budama yaralarından, yaprak izlerinden ve herhangi bir nedenle açılmış çeşitli yaralardan girer.

Kanserler, kış sonu erken ilkbaharda belirginleşir. İlkbaharda, kanserlerin çevresinde ve dallar üzerinde, sızıntı şeklinde aşağıya doğru zamk salgısı gözlenebilir. Yaygın olarak durgun gözlerde yanıklıklar oluşur. Hasta gözler kesildiğinde kahverengi olduğu gözlenir.

Ayrıca çiçek ve yaprak tomurcukları da hastalıktan etkilenebilir. Ağır enfeksiyona uğramış ağaçlarda çiçek sayısı çok düşüktür. Yapraklarda saçma deliği görünümü ortaya çıkar.

Meyvelerde ise 2–3 mm derinliğinde koyu kahverengi çökük lekeler oluşabilir.

Lekelerin içinde zamk salgısı görülebilir.

Kültürel önlemler:

  • Meyve üretiminde yalnızca sağlıklı anaç ve kalemler kullanılmalıdır.

  • Bahçe tesis edilirken tümüyle sağlıklı fidan dikilmelidir.

  • Hastalığa duyarlı çeşitler, mutlaka hastalığa dayanıklı olan anaçlara

aşılanarak üretimde kullanılmalıdır.

  • Enfekteli kısımlar kesilerek bahçeden uzaklaştırılmalıdır.

Kimyasal mücadele:

Sonbaharda yapraklar dökülmeye başladığı zaman % 1 dozunda; ilkbaharda ise gözler uyanmak üzere iken % 0,6 dozunda bordo bulamacı ile ilaçlama yapılmalıdır.

Yabancı Ot Kontrolü Sulama ve gübreleme olanaklarının artması sonucu meyve bahçelerinde yabancı otlar sorun olmaya başlamıştır. Yabancı otlar, bitkinin su ve besinine ortak olduğu gibi hasadı da güçleştirmektedir. Badem bahçelerinde rastlanılan yabancı otlar sulama, toprak işleme, rüzgâr, hayvan otlatma ve yanmamış ahır gübresi kullanılması gibi yollarla taşınır.

Yabancı otlarla mücadelede yapılması gereken kültürel ve kimyasal işlemler: Kültürel işlemler: Çapalama, biçme ve sürme yapılmalıdır. Çok yıllık yabancı otlarda ise toprağın birkaç kez işlenmesi gerekmektedir. Kimyasal mücadele: Tek yıllık yabancı otlara karşı ilaçlama, çıkış öncesi ve ilkbaharda toprak nemliyken yapılmalıdır. Yabancı otlar çıktıktan sonra ise 4-6 yapraklı dönemde ilaçlama yapılmalıdır. Yeni tesis edilen badem bahçelerinde ilk 2–3 yıl boyunca yabancı ot kontrolü için ilaçlama yapılmalıdır.